TÜBİTAK 3005 Destekli Araştırma Projesi

İnsan Kaynakları Yönetiminde Etik Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Referans Model Geliştirilmesi

Yapay zekâ teknolojilerinin İKY süreçlerinde etik, adil ve şeffaf kullanımı için kapsamlı bir araştırma projesi. Selçuk Üniversitesi bünyesinde yürütülmektedir.

164Analiz Edilen Belge
420İK Yöneticisi
14Farklı Sektör
30+Uzman Görüşü

Projenin Amacı ve Kapsamı

Dijital dönüşümün hız kazandığı günümüzde, yapay zekâ teknolojileri insan kaynakları yönetimi süreçlerine derinden nüfuz etmektedir. Ancak bu teknolojilerin adaleti, şeffaflığı ve hesap verebilirliği nasıl etkilediği sorusu kritik bir gündem maddesi haline gelmiştir.

📋

Sistematik İçerik Analizi

164 uluslararası YZ düzenleme belgesi PICOS sistematik tarama yöntemiyle seçilmiş ve bilişsel politika analizi yaklaşımıyla incelenmiştir.

📊

Ölçek Geliştirme

420 İK yöneticisi üzerinde açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile geçerlik ve güvenirlik testleri gerçekleştirilmiştir.

🔬

Karma Yöntem Tasarımı

Nitel (içerik analizi) ve nicel (ölçek geliştirme) yaklaşımların birlikte kullanıldığı kapsamlı bir araştırma deseni uygulanmıştır.

Araştırma Süreci

İP1

İçerik Analizi

164 uluslararası YZ düzenleme belgesi

İP2

Politika Belgesi

7 İKY fonksiyonu, 24 etik ilke

İP3

Olgunluk Modeli

5 aşama, 6 etik boyut

İP4

Ölçek Geliştirme

420 katılımcı, 42 madde

İP5

Yaygınlaştırma

Yayın, web, sosyal medya

Üç Temel Çıktı

9 aylık yoğun araştırma süreci sonucunda üretilen, birbirini tamamlayan üç temel proje çıktısı.

24

Etik YZ Politika Belgesi

7 İKY fonksiyonu için 24 etik ilke içeren kapsamlı bir politika çerçevesi. Seçme ve Yerleştirme, Ücret Yönetimi, Performans Yönetimi, Kariyer Yönetimi ve daha fazlası.

5

Etik YZ Olgunluk Modeli

Organizasyonların etik YZ kullanım düzeyini değerlendiren 5 aşamalı, 6 boyutlu bir model. CMMI ve MITRE çerçeveleri referans alınmıştır.

42

Etik YZ Olgunluk Endeksi

420 İK yöneticisi üzerinde test edilmiş, üstün psikometrik özelliklere sahip geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı.

Etik YZ Olgunluk Modeli

Organizasyonların İKY süreçlerinde yapay zekâ uygulamalarının etik olgunluk düzeyini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir.

1

Başlangıç

YZ kullanımı plansız, etik farkındalık minimum

2

Farkındalık

Etik YZ ihtiyacı fark edilmiş, eğitimler başlatılmış

3

Tanımlı

Resmi politikalar ve standart süreçler oluşturulmuş

4

Yönetilen

Uygulamalar ölçülmekte, denetimler yapılmakta

5

Optimize

Sürekli iyileştirme kültürü, sektör liderliği

6 Etik Boyut

Şeffaflık ve Açıklanabilirlik
Adalet ve Önyargısızlık
Hesap Verebilirlik
Gizlilik ve Veri Koruma
İnsan Gözetimi ve Özerklik
Güvenilirlik ve Güvenlik

Psikometrik Göstergeler

0,897
KMO Değeri
%55,2
Açıklanan Varyans
0,969
CFI Uyum İndeksi
0,934
Cronbach Alfa

Yayınlar ve Bildiriler

Tam Metin Bildiri

Ahat, K. ve Koçak, Y. E. (2026). Yapay Zekânın Kurumsal Karar Alma Süreçlerine Etkisi: Kamu Kurumlarında İnsan–Makine Rol Paylaşımının Yönetimsel Analizi. 16th International Mardin Artuklu Scientific Researches Conference, 455-462.

Tam Metin Bildiri

Ahat, K. ve Koçak, Y. E. (2026). Kamusal Alanda Yapay Zekâ Kullanımında Etik Regülasyonların Örgütsel Yapı Üzerindeki Etkisi. 7th International Istanbul Current Scientific Research Congress, 199-207.

Hakem Sürecinde

İnsan Kaynakları Yönetiminde Dijital Dönüşüm Olgunluk Ölçeği Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İzmir İktisat Dergisi. (Gönderim: 4 Ocak 2026)

Araştırma Ekibi

KA

Dr. Öğr. Üyesi Kâmil Ahat

Proje Yürütücüsü
Selçuk Üniversitesi
ÖK

Doç. Dr. Özdal Koyuncuoğlu

Araştırmacı
Necmettin Erbakan Üniversitesi
İT

Doç. Dr. İlknur Çevik Tekin

Araştırmacı
Selçuk Üniversitesi
DK

Prof. Dr. Dilek Kurt

Danışman
Yeditepe Üniversitesi
ŞA

Öğr. Gör. Dr. Şebnem Ceylan Apaydın

Araştırmacı
Sakarya Üniversitesi

Destekleyen Kurum

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı – TÜBİTAK 3005 – Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Destek Programı

İş Birliği Kurumları

ENOSAD
ENOSADEndüstriyel Otomasyon Sanayicileri Derneği
İKAYDER
İKAYDERİnsan Kaynakları Yöneticileri Derneği

Bize Ulaşın

Proje Yürütücüsü

Dr. Öğr. Üyesi Kâmil Ahat

Selçuk Üniversitesi

Araştırmacı

Doç. Dr. Özdal Koyuncuoğlu

Necmettin Erbakan Üniversitesi